Na początku warto byłoby odpowiedzieć sobie na pytanie, kim są członkowie Instytutów Świeckich. Najprościej mówiąc – są to osoby świeckie konsekrowane. W praktyce oznacza to, że członek IŚ, choć żyje w świecie, złożył śluby posłuszeństwa, czystości i ubóstwa (rady ewangeliczne). Te dwie, z pozoru wykluczające się cechy osoby świeckiej konsekrowanej, tak naprawdę dopełniają się. Oddanie się Bogu, poprzez praktykowanie rad ewangelicznych daje siłę by żyć w świecie a jednocześnie posługa apostolska w tym świecie zbliża do Boga.

W czym wyraża się świeckość członka IŚ? Przede wszystkim w tym, że nie żyje on, jak zakonnicy, czy zakonnice (tak samo jak siostry skrytki, które różnią się od „zwykłych” sióstr tylko brakiem habitu) w jednym domu z pozostałymi członkami, nosząc specjalny strój - habit, lecz mieszka ze swoją rodziną, samotnie, z przyjaciółmi. Wykonuje on w wielu przypadkach zwykłe świeckie zawody, uczestniczy nie tylko w życiu swojej parafii, ale także w życiu kulturalnym, politycznym miasta, państwa, udziela się społecznie. Może działać zarówno wraz z pozostałymi członkami swojego Instytutu, ale też samodzielnie a to, czy członków łączy tylko przynależność do tego samego IŚ, czy też łączą się w wspólnym działaniu, zależy od charyzmatu i duchowości tego Instytutu. W wielu przypadkach członkowie, dla pogłębienia relacji między nimi spotykają się na spotkaniach formacyjnych w grupie, dniach skupienia, rekolekcjach, czasem spotkaniach studyjnych.

Można więc na podstawie tego zauważyć, że powołanie zakonne dość znacząco różni się od powołania świeckich konsekrowanych. W pierwszym przypadku obowiązkowe jest oderwanie się od świata, od rodziny, „narodzenie się na nowo” by całkowicie oddać się Bogu, i choć w wielu przypadkach zakonnice czy zakonnicy nie odrywają się całkiem od świata, to przychodzą do niego niejako z zewnątrz a ich tryb życia nie pokrywa się z trybem życia „zwykłych” ludzi. Inaczej jest w przypadku świeckich konsekrowanych, którzy nie tylko nie muszą, ale wręcz nie powinni opuszczać świata, lecz mają przemieniać go od środka.

Odpowiedź na pytanie o istotę Instytutów Świeckich już znamy. Warto sobie teraz postawić pytanie – w jakim celu IŚ powstały? Tak naprawdę już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa pojawiali się ludzie, którzy poświęcali się Bogu, pozostawając w świecie – było to dziewictwo poświęcone Bogu lub celibat „dla Królestwa”. Potem jednak wraz z rozwojem życia wspólnotowego w klasztorach, zanika ta forma oddania się Bogu.

Usiłowania by ją przywrócić przynoszą czasy bardziej współczesne – w wieku ubiegłym powstają pierwsze stowarzyszenia ludzi świeckich, chcących oddać się Bogu. Dopiero jednak Konstytucja Apostolska Provida Mater Ecclesia z 1947 doprowadza do powstania IŚ i pozwala na konsekrację ludzi świeckich. Co sprawiło, że zaistniała potrzeba powstania tego nowego powołania? W ostatnich wiekach był to z pewnością rozpowszechniający się ateizm, materialistyczne podejście do życia oraz coraz popularniejszy antyklerykalizm, który utrudnił działalność apostolską kapłanom, zakonnikom i zakonnicom. Zaistniała więc potrzeba wysłania w świat ludzi, którzy będą żyli „jak wszyscy”, jednocześnie dając im przykład swoim życiem i postawą.

Gdy odpowiedzieliśmy sobie na te najważniejsze pytania, dotyczące IŚ, wiemy czym są i dlaczego powstały, chciałabym zwrócić uwagę na jeden z Instytutów - Instytut Niepokalanej Matki Kościoła, którego założycielem był sługa Boży ks. Franciszek Blachnicki. Powstał on w roku 1958 a zatwierdzony został na prawie diecezjalnym w 96. Jego początki związane są z grupą dziewcząt, która wraz z przyszłym założycielem tego IŚ, podejmowała działania duszpasterskie. Po raz pierwszy zamieszkały one wspólnie na początku 1957 r. w baraku w Katowicach, gdzie podjęły pracę przy wydawaniu pomocy katechetycznych. Dzisiaj nadal specyficznym rodzajem zaangażowania dla Instytutu Niepokalanej Matki Kościoła jest posługa na rzecz programu ewangelizacyjno-formacyjnego Ruchu Światło-Życie – poprzez pracę wychowawczą, formacyjną, terapeutyczną i szkoleniową, posługę na rzecz ludzi uzależnionych, chorych i innych potrzebujących pomocy, angażowanie się w program odnowy parafii, formację katechumenalną, odnowę katechumenatu rodzinnego, ewangelizację, działalność wydawniczą, archiwalną i dziennikarską a także poprzez zaangażowanie w życie kulturalne, społeczne i gospodarcze.

Dla pogłębienia relacji między członkami, by udzielić sobie wzajemnego wsparcia a także by rozwijać swoją więź z Bogiem praktykowane są systematycznie formacyjne spotkania rodzinne, okresowe dni skupienia, doroczne rekolekcje oraz rozmowy z odpowiedzialną rodziny. Instytut Niepokalanej Matki Kościoła działa w Polsce, Niemczech, Włoszech oraz na Słowacji i Ukrainie.

• Zwięzła historia Instytutów Świeckich L. Morosini Montevecchi, S. Sernagiotto di Casawecchia
• W sercu świata – świeccy konsekrowani Maria Piotrowicz, Lucyna Rutowska
• Ks. Franciszek Blachnicki – założyciel Instytutu życia konsekrowanego Zuzanna Podlewska